Ocak

Tarih 1983 ocak ayı olayları
1983/21.1 İstanbul Eski Belediye Başkanı Ahmet İsvan tahliye edildi. İsvan, Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) davasında yargılanmaktaydı.
1983/13.1 Adi suçtan hükümlü Adem Özkan, Hüseyin Çaylı ve Osman Demiroğlu idam edildi.
1983/14.1 Cumhurbaşkanı Kenan Evren'e fahri profesörlük ve İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nin fahri hukuk doktorluğu unvanları verildi
1983/16.1 Türk Hava Yolları'nın "Afyon" uçağı Ankara'da düştü; 47 yolcu öldü.
1983/18.1 Kültür Bakanlığı'nca Sinema Yasa Tasarısı hazırlandı. Bakanlık tasarıyla filmlere denetim getiriyordu.
1983/19.1 Niksar Cumhuriyet Savcısı Nihat Gerçek'i öldürmekten yargılanan iki ülkücü mahkûm edildi.
1983/3.1 Diyarbakır'da 7 katlı, 28 daireli bir apartman çöktü, enkaz altından 83 ceset çıkarıldı.
1983/6.1 Yazar Osman Şahin'in 1,5 yıllık hapis cezası Yargıtay'ca onaylandı. Yazar "Bölücülük" iddiasıyla yargılanmıştı.
1983/6.1 10 kişi Bakanlar Kurulu kararıyla vatandaşlıktan çıkarıldı. Vatandaşlıktan çıkarılanların arasında Yılmaz Güney ve Cem Karaca da vardı.
1983/12.1 261 sanık hakkında idam cezası istenen 759 sanıklı Fatsa Dev-Yol davası Amasya'da başladı. İdamı istenenler arasında eski belediye başkanı Fikri Sönmez de bulunuyordu.
1983/24.1 1 Ordu ve İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı Cumhuriyet gazetesinin basımı, yayımı ve dağıtımını yasakladı Nadir Nadi ve yazı işleri müdürü Okay Gönensin hakkında dava açıldı.
1983/28.1 Ermeni militan Levon Ekmekçiyan Ankara Kapalı Cezaevi'nde idam edildi Levon Ekmekçiyan dokuz kişinin öldüğü Esenboğa baskınını gerçekleştirmekten yargılanmıştı.
1983/29.1 Sol görüşlü Ramazan Yukarıgöz, Ömer Yazgan, Erdoğan Yazgan ve Mehmet Kambur İzmit'te idam edildi.
1983/30.1 Adi suçtan hükümlü Ahmet Kerse Gaziantep'te idam edildi.
1983/30.1 Nijerya hükümeti,1 milyondan fazla Ganalı ve 700 bine yakın Batı Afrikalı işçiyi sınır dışı etti.


Şubat

Tarih 1983 subat ayı olayları
1983/5.2 Adi suçtan hükümlü Rıdvan Karaköse, Cavit Karaköse ve Süleyman Karaköse Akşehir'de idam edildi.
1983/7.2 Eski Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Turgut Özal, "Artık yeniden bürokrat olamam, müsteşarlık yapmam mümkün değil Kendi programımı uygulayabilirsem parti kuracağım Ancak ikinci, üçüncü adam olarak belirli işleri yapmak mümkün olmadığı için kendi programımı kendim yapacağım" dedi.
1983/8.2 Cumhurbaşkanı Kenan Evren kürtajın günah olmadığını söyledi.
1983/9.2 Sendikalar Kanunu ile Toplu Sözleşme, Grev ve Lokavt Kanunu'nda önemli değişiklikler yapıldı.
1983/14.2 Danıştay, ameliyat olarak cinsiyet değiştiren şarkıcı Bülent Ersoy'un hukuken erkek olduğuna ve dolayısıyla gazinolarda ancak erkek kıyafetiyle sahneye çıkabileceğine karar verdi.
1983/15.2 Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu (TRT) Genel Müdürü Macit Akman, renkli TV deneme yayınlarının haftada iki saatten dört saate çıkarıldığını belirtti ve 1 Temmuz 1984'den itibaren tamamen renkli yayına geçileceğini söyledi.
1983/15.2 Gazi Üniversitesi öğretim üyesi Doçent Yalçın Küçük 7,5 yıl hapse mahkum oldu Yalçın Küçük "Bir Yeni Cumhuriyet İçin" adlı kitabından yargılanmaktaydı.
1983/17.2 Dört Filistinli gerilla Ankara 1 Ağır Ceza Mahkemesi'nce yeniden ikişer kez ölüme mahkum edildi Filistinli gerillalar Mısır'ın Ankara Büyükelçiliği'ni basarak iki güvenlik görevlisini öldürüp içeridekileri 45 saat rehin tutmuşlardı.
1983/24.2 Adi suçtan hükümlü Fatih Laçingil ile Faik Güngörmez 1983'de idam edildi.


Mart

Tarih 1983 mart ayı olayları
1983/1.3 Hakkari'de Bir Mevsim adlı film Berlin Film Şenliği'nde 4 ödül aldı Berlin Film Şenliği'nde en çok ödül alan birkaç filmden biri olarak sinema tarihine geçti Senaryosu Onat Kutlar tarafından Ferit Edgü'nün O adlı romanından uyarlanan filmin yönetmeni Erden Kıral, oyuncuları Genco Erkal, Şerif Sezer ve Erkan Yücel di.
1983/2.3 Kapatılan Adalet Partisi Samsun Milletvekili ve eski Ulaştıma Bakanı Hüseyin Özalp ile Sinop'un Erfelek ilçesi eski belediye başkanı Orhan Altay hakkında toplu silah kaçakçılığı yaptığı iddiasıyla dava açıldı
1983/3.3 Siyasi Partiler Kanunu tasarısı, Danışma Meclisi'nde kabul edilerek Milli Güvenlik Konseyi'ne gönderildi Tasarıya göre siyasi partilere devlet yardımı yapılacak Mecliste grup kurmak için gereken milletvekili sayısı10'dan 20'ye yükseltildi Partilerin kadın kolu, gençlik kolu gibi yan kuruluşları kaldırıldı Danışma Meclisi Anayasa Komisyonu'nun hazırladığı büyük oranda değiştirdi Partilere üye olamayacaklarla ilgili hükümlerin kapsamı genişletildi Yasada eski siyasilere getirilen siyaset yasağına ilişkin hükümlere de yer verildi.
1983/4.3 Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı 2 No'lu Askeri Mahkemesi'nde görülmekte olan Dev-Sol davası sonuçlandı 9 sanık 6 ay -10 yıl arası hapis cezasına çarptırıldı,14 sanık beraat etti.
1983/6.3 Resmi verilere göre son üç yılın fiyat artışları % 250 dolayında gerçekleşti En çok artış KİT ürünlerinde oldu.
1983/6.3 Eski Başbakan Yardımcısı Turgut Özal basına yaptığı bir açıklamada, "Türk sanayiini bu denli korumak ve fiyatların bu kadar yükselmesine izin vermek yanlıştır Türk halkı sanayinin bugüne gelmesine çok yardım etmiştir Bundan sonra sanayi halka hizmet etmelidir Bunun yolu da rekabete razı olmaktır" dedi.
1983/7.3 Zonguldak Kandilli Armutçuk'taki maden ocağında büyük bir grizu patlaması oldu. 103 Kişi öldü. Kaza Türk madencilik tarihinin en büyük faciası olarak tarihe geçti.
1983/9.3 Görevini kötüye kullanmaktan Yüce Divanda yargılanmakta olan eski Bayındırlık Bakanı Selahattin Kılıç beraat etti
1983/9.3 Türkiye'nin Belgrat Büyükelçisi Galip Balkar, iki saldırgan tarafından yaralandı Büyükelçi iki gün sonra öldü Saldırıyı Ermeni Soykırımının Adalet Komandoları ve Asala örgütü üstlendi Yakalanan iki Ermeni iki yıl sonra tarihinde Yugoslavya'da 20'şer yıl hapse mahkum edildi.
1983/11.3 THKP-C Kurtuluş davasına İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı 2 No'lu Askeri Mahkemesi'nde başlandı..1985 Mihail Gorbaçov Sovyetler Birliği Komünist Partisi genel sekreterliğine getirildi.
1983/12.3 Osmanlılar zamanında yapılan Hamidiye suyu ihracından bu yana ilk defa olarak su ihraç etmeye başlandı İzmir'den Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Suudi Arabistan'a su ihracı başladı.
1983/13.3 Beylerbeyi'nde restore edilmekte olan tarihi İsmail Hakkı Efendi Yalısı gece çıkan yangında tamamen yandı Yalının yanındaki 205 yıllık Beylerbeyi Camii'nin kubbesi de tamamen yandı.
1983/13.3 Cumhurbaşkanı Kenan Evren Antakya ve Mersin'de halka hitap ederek yaptığı konuşmada " Eski partilerin hemen hemen aynı kişilerle, yalnız iki isim değiştirerek, yeniden hortlamalarına müsaade edemeyiz" dedi Evren eski siyasilerden, "Kendilerine kul köle olacak kişilerden kurulacak partinin büyük bir çoğunlukla seçimi kazanmasıyla, seçimden sonra tekrar eski koltuklarına oturtulmayı düşleyenler" diye söz etti Konuşmasını, "Nasıl12 Eylül'den önce bu kişileri tekrar tekrar uyardık ama dinlemediler,sonunda başlarına12 Eylül yumruğu indiyse, nasıl 7 Kasım'dan önce yapılan ikazları da dinlemeyip bu defa da Türk halkının yumruğunu yediler ise şimdi yine ikaz ediyorum Üçüncü bir yumruğu yememek istiyorlarsa derhal bu girişimlerden vazgeçsinler" diye sürdürdü.
1983/14.3 Devlet Güvenlik Mahkemeleri'nin kurulmasını öngören yasa tasarısı Danışma Meclisi'nde kabul edildi Tasarıya göre 8 ilde DGM kurulacak.
1983/14.3 İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı 3 No'lu Askeri Mahkemesi'nde Ülkücü Gençlik Derneği üyesi16 sanık hakkında açılan davada sanıkların15'i için idam cezası istendi.
1983/17.3 Vatandaşlıktan çıkarılan Yılmaz Güney, bir yazısı nedeniyle gıyabında 7,5 yıl hapse mahkum oldu.
1983/21.3 Yeni bir İmar Affı Yasası yürürlüğe girdi
1983/24.3 Erken emeklilik yasası, Danışma Meclisi'nde reddedildi.
1983/30.3 Adi suçtan hükümlü Mustafa Başaran ile Hüseyin Üye idam edildi.


Nisan

Tarih 1983 nisan ayı olayları
1983/19.4 Başrolünü Cüneyt Arkın'ın oynadığı "Yıkılmayan Adam" adlı filmi hakkında komünizm propagandası iddiasıyla dava açıldı.
1983/21.4 Budapeşte'de yapılan Avrupa Serbest Güreş Şampiyonası'nda, Reşit Karabacak 82 kiloda şampiyon oldu, 11 yıl aradan sonra, Türkiye'ye altın madalya kazandırdı.
1983/24.4 Milli Güvenlik Konseyi'nin siyasi partilerin faaliyetlerini yasaklayan kararı kaldırıldı.
1983/25.4 Askeri yönetimin hazırladığı ve siyasal faaliyete yurttaş katılımını önemli ölçüde kısıtlayan Siyasi Partiler Kanunu Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
1983/5.4 CHP eski genel başkanı Bülent Ecevit'e, yurt dışına çıkış izni verildi. Ecevit, Sosyalist Enternasyonal toplantısı için Portekiz'e gitti.
1983/7.4 Türkiye'nin ilk kadın milletvekillerinden Fakhiye Öymen vefat etti.
1983/11.4 Zonguldak Kozlu Kömür Üretim bölgesinin İhsaniye ocağında onarım çalışmaları sırasındaki patlamada biri mühendis 10 madenci öldü, 9 kişi yaralandı.
1983/12.4 Eski bayındırlık bakanlarından Şerafettin Elçi, Yüce Divan'da iki ayrı suçtan dolayı görevini kötüye kullandığı gerekçesiyle toplam 2 yıl 4 ay hapis, 4.660 lira para cezasına mahkum edildi.
1983/15.4 İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı, vatandaşlıktan çıkarılan Yılmaz Güney ve Cem Karaca'ya ait her türlü eserin basım, yayım, dağıtım ve bulundurulmasını yasakladı .
1983/18.4 Beyrut'taki ABD elçiliğine düzenlenen intihar saldırısında bombacının da aralarında bulunduğu 63 kişi öldü.


Mayıs

Tarih 1983 mayis ayı olayları
1983/7.5 İstanbul Laleli'deki Washington Oteli'nin çay ocağında tüpgaz patlaması sonucu yangın çıktı. Çoğu; Yunanlı ve Avustralyalı 37 kişi öldü.
1983/9.5 Cumhuriyet gazetesi başyazarı Nadir Nadi ve Yazı İşleri Müdürü Okay Gönensin 2 ay 20 gün hapis cezasına çarptırıldı. Ceza paraya çevrildi.
1983/17.5 Türkiye İşçi Partisi (TİP) üyesi yedi gencin öldürüldüğü Bahçelievler katliamı davası sonuçlandı. İki sanık idam, iki sanık da 15'er yıl hapis cezasına çarptırıldı.
1983/17.5 Savcı Doğan Öz'ü 1978'de Ankara'da öldürmekten sanık İbrahim Çiftçi beraat etti.
1983/21.5 Avrupa Konseyi'nin, Avrupa medeniyetinin zenginliğini oluşturan kültürleri tanıtmak amacıyla düzenlediği sergilerden 18'incisi İstanbul'da Anadolu Medeniyetleri Sergisi adıyla açıldı.
1983/23.5 "Çizgilerle Nazım Hikmet" kitabında komünizm propagandası yaptıkları iddiasıyla Müjdat Gezen ve Savaş Dinçel tutuklandılar.
1983/25.5 Milli Güvenlik Konseyi kürtaj yasa tasarısını kabul etti.
1983/26.5 Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) kuruldu Genel Başkanlığa Erdal İnönü seçildi.
1983/28.5 Romancı Orhan Pamuk, "Cevdet Bey ve Oğulları" adlı romanıyla Orhan Kemal Roman Armağanı'nı aldı.


Haziran

Tarih 1983 haziran ayı olayları
1983/3.6 İngiltere'de Amerikan Hava Kuvvetleri'ne ait üsleri protesto eden 752 kişi tutuklandı.
1983/5.6 Sağ görüşlü Halil Esendağ ile Selçuk Duracık idam edildi.
1983/6.6 Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) kuruldu. Partinin genel başkanlığına Erdal İnönü seçildi.
1983/6.6 Milli Güvenlik Konseyi kısa adı MDP olan Milliyetçi Demokrasi Partisi'nin üç kurucu üyesini veto etti.
1983/7.6 Milli Güvenlik Konseyi kısa adı HP olan Halkçı Parti ve kısa adı ANAP olan Anavatan Partisi'nin 7'şer kurucu üyesini veto etti.
1983/13.6 12 Eylül sonrası hazırlanan Seçim Kanunu yürürlüğe girdi. Milli Güvenlik Konseyi adayları 12 gün içinde inceleyecek.
1983/15.6 Anayasa Komisyonu Başkanı Profesör Orhan Aldıkaçtı Danışma Meclisi üyeliğinden istifa etti.
1983/16.6 Milli Güvenlik Konseyi Devlet Güvenlik Mahkemeleri'nin kurulması yasasını onayladı. Devlet Güvenlik Mahkemeleri 1 Nisan 1984 günü resmen çalışmalarına başladı.
1983/28.6 Az Gittik Uz Gittik adlı kitabında komünizm propagandası yaptığı iddiasıyla yargılanan Aziz Nesin beraat etti.


Temmuz

Tarih 1983 temmuz ayı olayları
1983/1.7 Cumhurbaşkanı Kenan Evren genelkurmay başkanlığı görevini orgeneral Nurettin Ersin’e devretti. İstanbul’da taksilere “taksi Metre uygulaması” başladı.
1983/7.7 Ocak'ta Türk Hava Yolları'nın Paris bürosuna bombalı saldırı iddiasıyla Fransa'da yargılanan Ermeni eylemci Abraham Torosyan 30 ay hapis cezasına çarptırıldı.
1983/14.7 Brüksel Büyükelçiliği'nde görevli Dursun Aksoy silahlı saldırıda öldürüldü. Olayı üç ayrı Ermeni örgütü üslendi.
1983/20.7 2. Dünya Ermenileri Kongresi Lozan'da başladı.
1983/27.7 Ermeni militanlar Türkiye'nin Lizbon Büyükelçiliği'ni bastı. Büyükelçilik maslahatgüzarının eşi öldü. Aynı gün Paris'teki Ermeni Kültür Merkezi bombalandı.
1983/28.7 Cumhuriyet Başsavcılığı Türkiye Huzur Partisi ve Fazilet Partisi'nin kapatılması için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.
1983/31.7 Sosyal Demokrasi Partisi'nin (SODEP) veto edilen eski genel başkanı Erdal İnönü SODEP'ten milletvekili adayı olacağını açıkladı


Ağustos

Tarih 1983 agustos ayı olayları
1983/4.8 İtalya'da ilk sosyalist Başbakan Bettino Craxi göreve başladı.
1983/16.8 Milliyet gazetesinin yayını İstanbul Sıkıyönetim Komutanlığı tarafından durduruldu.
1983/17.8 Milli Güvenlik Konseyi, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu'nun kuruluşunu onayladı. Böylece, Türk Dil Kurumu (TDK) ve Türk Tarih Kurumu'nun (TTK) özerkliğine son verildi.
1983/21.8 Sürgünden dönen Filipinler muhalefet lideri Benigno Aquino havaalanında uçaktan inerken öldürüldü.
1983/22.8 3. Cumhurbaşkanı Celal Bayar için doğum yeri olan Umurbey beldesinde yapılan anıt mezar açıldı. Açılışı Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel yaptı.
1983/24.8 Doğru Yol Partisi, DYP, ve Sosyal Demokrasi Partisi, SODEP Milli Güvenlik Konseyi vetoları nedeniyle gerekli işlemleri tamamlayamadı. 6 Kasımda yapılacak seçimlere katılamıyor.


Eylül

Tarih 1983 eylul ayı olayları
1983/2.9 10 Ağustos'ta kapatılan Tercüman gazetesi yeniden yayıma başladı.
1983/3.9 Nail Çakırhan, Ağa Han Mimarlık Ödülü'nü aldı.
1983/4.9 Demokrasi Partisi (DEP) Milletvekili Mehmet Sincar, 1983'de Batman'da öldürüldü.
1983/15.9 Milliyet gazetesi yazarlarından Metin Toker ve yazı işleri müdürü Doğan Heper 3'er ay hapis cezasına çarptırıldılar. Heper'in cezası paraya çevrildi.
1983/24.9 Milli Güvenlik Konseyi kamu çalışanları için emeklilik yaşını kadınlarda 45'e, erkeklerde 50'ye yükselten düzenlemeyi yasalaştırdı.
1983/29.9 Basına büyük kısıtlamalar getiren yasa tasarısı 12 Eylül askeri yönetiminin atadığı Danışma Meclisi'nde bir dakikada oylanarak yasalaştı.
1983/30.9 Milli Güvenlik Konseyi Çanakkale Zincirbozan'da zorunlu ikamet ettirilen 16 siyasinin serbest bırakılmasına karar verdi.


Ekim

Tarih 1983 ekim ayı olayları
1983/9.10 Milli Güvenlik Kurulu yetkilerini düzenleyen yasa çıktı. Böylece,1961'den beri yürürlükte Kurulun yapısı "danışma" ile sınırlı olmaktan çıkarıldı.
1983/13.10 Danışma Meclisi'nin görevi sona erdi. Meclis 12 Eylül askeri darbesi sonrası Milli Güvenlik Konseyi'nin belirlediği 160 üyeden oluşmuştu.
1983/23.10 Beyrut'ta Amerikan ve Fransız barış gücü karargahlarına patlayıcı yüklü kamyonlarla intihar saldırısı yapıldı. 241 Amerikan deniz piyadesi ve 58 Fransız paraşütçü öldü.
1983/22.10 Batı Almanya ve Fransa'da1 milyon 500 bin kişi nükleer karşıtı protesto gösterisi yaptı
1983/29.10 Milliyetçi Demokrasi Partisi (MDP) Genel Başkanı Turgut Sunalp "Faşizm komünizm kadar tehlikeli değildir," dedi.
1983/26.10 Diyarbakır eski Belediye Başkanı Mehdi Zana 24 yıl hapse mahkum oldu.
1983/27.10 Yayıncı İlhan Erdost'un askeri cezaevine götürülürken asker dayağı ile öldürülme davası sona erdi. 3 er ve bir astsubay "ölüme sebebiyet vermekten" onar yıl hapse mahkum edildi.
1983/30.10 Erzurum ve Kars'ta deprem: 1.330 kişi öldü, 534 kişi yaralandı.


Kasım

Tarih 1983 kasim ayı olayları
1983/3.11 Cumhurbaşkanı Kenan Evren, Güneydoğu Anadolu Projesi, GAP kapsamındaki Atatürk Barajı'nın temelini attı. Barajın dünyanın 5. büyük barajı olacağı açıklandı.
1983/6.11 Genel seçimler yapıldı; Anavatan Partisi (ANAP) 211 milletvekili ile tek başına iktidar oldu. Halkçı Parti (HP)117, Milliyetçi Demokrasi Partisi (MDP) 71 milletvekili çıkardı.1983 seçimleri 12 Eylül'den sonra kurulan partilerin katıldığı ilk genel seçim oldu.
1983/10.11 Yeni kısıtlamalar getiren Basın Kanunu kabul edildi. Milli Güvenlik Konseyi aynı gün Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu, TRT Kanunu'nu da kabul etti. Yasaya göre başbakan gerekirse TRT'de haber ve yayın yasaklayabilecek
1983/14.11 Barış derneği davası sonuçlandı.18 kişi 8 yıl, 5 kişi de 5 yıl hapis cezasına mahkûm oldu.
1983/15.11 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ilan edildi.
1983/17.11 Yorgun Savaşçı filmi yaktırıldı. Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu, TRT Genel Müdürü Macit Akman, "gerekçe olarak, senaryonun tarihi gerçeklere uymadığı gösterildi" dedi.
1983/24.11 İsrail, Trablusşam'da tutuklu 6 İsrail askerine karşılık 4800 Filistinliyi serbest bıraktı.
1983/24.11 Ankara'nın hava kirliliğinde dünyanın üçüncü şehri olduğu açıklandı.


Aralık

Tarih 1983 aralik ayı olayları
1983/6.12 Milli Güvenlik Konseyi yönetimi sona erdi. Konsey, çıkardığı son yasayla kendi dönemlerini kötüleyen ya da küçük düşüren her türlü yazılı ve sözlü beyanı yasakladı.
1983/10.12 Arjantin'de askeri rejim sona erdi; Arjantin'in 8 yıldan sonra ilk sivil başkanı Raul Alfonsin oldu.
1983/14.12 İstanbul Vaniköy'deki Hasan Birinci Yalısı, çıkan yangında tamamen yandı. Yalı 100 yıllıktı.
1983/17.12 Erdal İnönü, yeniden Sosyal Demokrasi Partisi, SODEP genel başkanlığına seçildi.
1983/29.12 Türk Parasını Koruma Kanunu değiştirildi. Döviz alım satımı serbest bırakıldı; döviz bulundurmak artık suç değil.



Gün Seç - İstediğin Günü Sorgula